terug zondag, 27 dec 2009 - 11:37

‘Fontys kan zich geen zwakke broeders permitteren’

EINDHOVEN - Het bestuur van Fontys is niet tevreden met de gemiddelde positie die Fontys inneemt in de Keuzegids die een paar weken geleden uitkwam. Volgens bestuursvoorzitter Marcel Wintels moeten alle opleidingen van Fontys Hogescholen bij de beste tien tot twintig procent behoren van het land.

In de Keuzegids Hoger Onderwijs 2010 worden alle hbo-opleidingen van Nederland met elkaar vergeleken. Er is kritiek op de manier waarop de oordelen in de gids tot stand zijn gekomen, maar volgens Wintels doen de opleidingen van Fontys het in andere onderzoeken vergelijkbaar goed of slecht. ‘Je ziet iedere keer weer dat de goede opleidingen in alle onderzoeken ook goed uit de bus komen en dat de mindere ook steeds onderaan eindigen. De conclusie kan alleen maar zijn dat een aantal opleidingen de boel echt prima op de rails heeft staan en andere helaas nog niet.’ Ter illustratie geeft Wintels aan dat enkele opleidingen van Fontys in Venlo zoals werktuigbouwkunde, maar ook SPECO/ commerciële economie van Fontys Economische Hogeschool Tilburg, evenals de Juridische Hogeschool Avans Fontys de laatste jaren steeds in de top te vinden zijn. Aan de andere kant doen bijvoorbeeld de opleidingen van Fontys Hogeschool Sociale Studies en Fontys Hogeschool voor Journalistiek het al enige tijd niet best. Die scoren niet alleen in de Keuzegids laag, maar eveneens in andere onderzoeken.

Reputatiemarkt
Volgens Wintels heeft Fontys in de beoordelingen te veel uitschieters naar beneden. ‘En steeds zie je dan - als je naar bepaalde indicatoren kijkt, zoals medewerkerstevredenheid, ziekteverzuim, financiële positie, studierendement, uitval en verhouding onderwijzend en onderwijs ondersteunend personeel – een redelijk consistent beeld. Op dat soort indicatoren scoren opleidingen die het slecht doen dan vaak ook onder de maat.’ Volgens Wintels is het primair aan de directeuren en de teams van die opleidingen om er wat aan te doen. ‘We kunnen ons binnen Fontys geen zwakke broeders permitteren. Onderwijs blijft een reputatiemarkt en wat dat betreft zijn onze doelstellingen helder: de drive moet zijn dat we tot de top van het hbo willen behoren. Met minder mogen we geen genoegen nemen.’

Stappen vooruit
Volgens Jan van den Berg, directeur van Fontys Hogeschool Sociale Studies kampt de hogeschool met enkele lastige problemen. ‘Toen ik hier ruim een jaar geleden directeur werd, trof ik een verwaarloosde organisatie aan. De financiën waren niet op orde. De sfeer was niet goed, omdat de fusie die in september 2005 (zie ook dit artikel, red.) leidde tot deze hogeschool nog steeds niet helemaal verwerkt was. Daarnaast waren er te weinig contacturen tussen studenten en docenten en er was te weinig eigenaarschap van problemen. Bovendien was de verhouding tussen aantallen studenten en docenten scheefgegroeid: tweehonderd docenten op tweeduizend studenten. Dat verergert de financiële situatie,’ aldus Van den Berg. Inmiddels is er hard gewerkt om de onderlinge betrokkenheid van iedereen die bij de hogeschool werkt of studeert, te vergroten. Zo is een koersdocument opgesteld waarin de ambities van de hogeschool beschreven zijn en een aantal centrale uitgangspunten, zoals de relatie met het werkveld. ‘Verder proberen we zoveel mogelijk mondeling te communiceren met elkaar en ja, in het kader van de bezuinigen moeten we afscheid nemen van ongeveer vijftien fte. Dat kan door de opleidingen vanaf september 2010 te concentreren in Eindhoven en docenten efficiënter in te zetten.’ Al met al is Van den Berg positief gestemd: ‘We hebben al veel gedaan en we zetten stappen vooruit, maar we zijn er nog niet. Daarvoor hebben we nog wat meer tijd nodig.’ Dat Sociale Studies op de goede weg zit, moge blijken uit de meest recente studenttevredenheidsmeting: een 6.25 in december dit jaar. In april 2009 stokte de teller op 5.52.

Geen recept
Wim de Vries, directeur van Fontys Economische Hogeschool Tilburg, denkt even goed na voor hij antwoord geeft op de vraag wat de sleutel is van het succes van zijn hogeschool. ‘Heel erg betrokken en gemotiveerde medewerkers, en nog eens: heel erg betrokken en gemotiveerde medewerkers, en nog eens… Daarnaast kennen we hier een heel open cultuur, er is een groot wij-gevoel en alles is gericht op het belang van de student.’ De Vries relativeert echter ook meteen, want: ‘Dan lijkt het of ik daarmee zeg dat andere hogescholen geen goede instelling hebben. Het is gewoon moeilijk grijpbaar waarom de ene het beter doet dan de andere. Ons succes is niet als een recept dat je zo kunt voorschrijven. Ik denk wel dat we bevoorrecht zijn met het type student dat bij ons studeert.' Volgens De Vries zijn de studenten erg energiek, enthousiast en ondernemend. Het zijn echte doeners die veel zelf organiseren en daar hun energie in kwijt kunnen. Daarnaast bestaat onze hogeschool nog niet zo heel lang en we gaan de weg waarvan wij denken dat die de goede is. We kijken nauwgezet naar wat bij ons werkt. En als het niet goed werkt, passen we het aan of doen het maar even niet. Tot slot: het is heel goed een eigen gebouw te hebben. Je kunt daarin je eigen sfeer maken’, aldus De Vries.

Te snelle groei
Nus Waleson, directeur van Fontys Hogeschool HRM en Psychologie, onderkent als geen ander dat de opleidingen Personeel en Arbeid en Toegepaste Psychologie in Eindhoven het niet goed doen. ‘Het jaar 2008 was een bijzonder jaar voor de opleiding Personeel en Arbeid. We hebben in dat jaar zowel in Eindhoven als in Tilburg een nieuw curriculum ingevoerd, opleidingsbreed. Het was een groot risico om dat in zo’n tempo te doen, maar het was absoluut nodig. We namen daarmee een risico. In Eindhoven pakte dat niet goed uit. Er gingen dingen mis, mede omdat binnen het Eindhovense docententeam de samenwerking niet goed was. In Tilburg konden we het veel beter opvangen. Dat verklaart het verschil tussen Eindhoven en Tilburg, aldus Waleson. Uit de laatste evaluaties met studenten blijkt het bijgestelde onderwijsprogramma goed te scoren. ‘Ik heb er alle vertouwen in dat we het in een volgende meting beter zullen doen.’ Wat Toegepaste Psychologie betreft is het verhaal niet ingewikkeld. Waleson: ‘We hadden last van onze snelle groei. Alles kwam in een keer en daar waren toen niet goed klaar voor. Zo hadden we te weinig docenten. Daarnaast zaten we met de minoren in onze maag, waardoor we onze eigen studenten te weinig contacturen konden bieden.’ Maar er is al wat veranderd: studenten hoeven nog maar één minor te volgen en het onderwijs is geïntensiveerd. Daarnaast praat Waleson met studenten om precies te horen wat hun klachten zijn, zodat er iets aan gedaan kan worden. Overigens scoort Fontys Hogeschool HRM en Psychologie in het studenttevredenheidsonderzoek van december dit jaar 6.13. In april was het studentenoordeel een 5.86.

Gemoedelijke en open sfeer
Hans Aarts, directeur van Fontys Hogeschool Techniek en Logistiek, is blij met de goede resultaten van de opleidingen Werktuigbouwkunde en Elektrotechniek/Mechatronica van zijn hogeschool in Venlo. Volgens hem scoren beide opleidingen zo hoog omdat de docenten erg deskundig zijn en veel feedback geven. Aarts: ‘De opleidingen in Venlo weten een goede combinatie te brengen van theorie-, practicum- en projectonderwijs. Er zijn veel lesuren per week , waarin werkvormen veel afwisseling vertonen. De faciliteiten zijn goed en het gebouw heeft van binnen in de afgelopen jaren een gedaantewisseling ondergaan waardoor het een moderne onderwijsomgeving biedt.’ Aarts zegt het heel belangrijk te vinden dat de docenten goed contact hebben met de studenten. ‘Er heerst bij ons een gemoedelijke en open sfeer, waar docenten gemakkelijk bereikbaar zijn voor studenten.’

auteur: Peter Elshout