terug dinsdag, 8 jun 2010 - 15:12

Erik van Oorschot - Overheid en bedrijfsleven hebben (g)een relatie...

Erik van Oorschot is Hoofd Ontwikkeling & Innovatie bij de Brabantse Ontwikkelings Maatschappij (BOM). Iedere editie van het zakenkrant Bedrijvig Brabant laat hij zijn licht schijnen op actuele of opmerkelijke onderwerpen voor ondernemers en bestuurders.


De afgelopen 20 jaar heeft de overheid steeds meer ingezet op marktdenken. Dat begon bij prime-minister Margaret Thatcher (wie kent haar nog?). De overheid moest zich terugtrekken op enkele kerndomeinen en de rest overlaten aan “de markt”. Want dat was de meest efficiënte en effectieve manier om de zaken te regelen. Hierachter schuilt de theorie van de “invisible hand” van Adam Smith, een economisch denker uit de 18e eeuw, die stelt dat de markt automatisch gereguleerd wordt.

Het gevolg is dat we in de zorg te maken hebben met marktwerking, dat de Nederlandse energiemaatschappijen geprivatiseerd zijn (en inmiddels weer doorverkocht aan buitenlandse publieke organisaties), dat de busdiensten uitbesteed zijn, et cetera. Kortom, de overheid heeft de afgelopen jaren veel moeite gedaan om niet meer de verantwoordelijkheid te hoeven nemen voor dergelijke activiteiten. Omdat de markt dat goedkoper en efficiënter zou oppakken. Inmiddels wordt hardop getwijfeld aan deze neo-liberale invalshoek.

Maar het heeft geleid tot meer effecten. Met name in de cultuur van de overheid en de opstelling naar het bedrijfsleven. Het is een cultuur van “faciliteren”, aanhoren van klachten, geen risico nemen… Immers, bedrijven weten “het” beter, of we hebben te maken met staatssteun.

Laat ik enkele pregnante voorbeelden noemen. Op het moment dat de voorzitter van DE bank met de Minister-president belt, wil deze niet opnemen en zich inmengen in –wat hij ziet als- een onderlinge bankenfusie. Want dat zou mogelijk problemen opleveren met EU-regels. Een ander voorbeeld. Onlangs was de presentatie van de Kennis Investerings Agenda in Den Haag onder leiding van dhr. Rinnooy Kan. De top van het Nederlandse bedrijfsleven was aanwezig. Het ging toch om de toekomst van de Nederlandse economie. De politiek-bestuurlijke elite blonk uit door afwezigheid.

Wat mij betreft tekens aan de wand dat er in die 20 jaar een “chinese wall” is ontstaan tussen bedrijfsleven en overheid. Men praat niet meer met elkaar, althans niet wezenlijk. We zijn vervallen in goedbedoelde triple helix-concepten, waarin we in commissies over van alles en nog wat praten, maar niet echt communiceren.

Het wordt tijd voor een nieuwe invalshoek; hopelijk duurt het korter dan 20 jaar om hiervan de vruchten te plukken. Als u ideeën voor vernieuwing hebt, dan hoor ik die graag!

Erik van Oorschot
Hoofd Ontwikkeling & Innovatie
NV Brabantse Ontwikkelings Maatschappij